RELIKWIE OF ICOON?

Sworn To Secrecy:
Een feitelijke benadering van het bovennatuurlijke.

Het midden van de veertiende eeuw was een tijd van crisis voor het middeleeuwse Frankrijk. Het land was in oorlog met Engeland en werd geteisterd door hongersnood en de pest. Tegen deze achtergrond werd in het kleine kerkje van Lirey, in Midden-Frankrijk, voor het eerst aan een verontruste bevolking het doek getoond dat wij tegenwoordig kennen als de Lijkwade van Turijn. Op het doek was de afbeelding zichtbaar van een gegeselde en gekruisigde man en er werd beweerd dat het de grafdoek van Jezus Christus was. Maar was het werkelijk authentiek … of was het een geraffineerde vervalsing, bedoeld om de eigenaar ervan, de middeleeuwse ridder Geoffroi de Charny, vertrouweling en beschermer van koning Jan II de Goede van Frankrijk, roem en rijkdom te bezorgen?

In dit buitengewone boek wordt Geoffroi de Charny postuum beschuldigd van moord – van het doden van een onschuldig slachtoffer met als doel de afbeelding op de lijkwade te creëren. Of heeft hij zich, als alternatief, op frauduleuze wijze de grafdoek van Christus toegeëigend en daarmee voor zichzelf het duidelijkste bewijs van de opstanding van Jezus verkregen? Tijdens zijn proces worden deskundige getuigen opgeroepen om de zaak te onderzoeken. Daarbij wordt modern wetenschappelijk bewijs gecombineerd met inzichten in de religieuze en culturele achtergrond van het Israël van de eerste eeuw, evenals met nieuwe interpretaties van de symbolen op de lijkwade en verborgen boodschappen in het Nieuwe Testament. De auteur kiest voor een gedegen benadering door het bewijs via een gerechtelijk proces te presenteren en onthult daarbij nieuwe informatie over de geschiedenis van de kostbaarste relikwie van het christelijk geloof en de redenen waarom haar eerste bewaarders gezworen hadden tot geheimhouding.

Deze uitvoerige juridische analyse legt de verantwoordelijkheid nadrukkelijk bij de huidige beheerder van de Lijkwade van Turijn, de paus, om duidelijkheid te verschaffen door nieuwe wetenschappelijke onderzoeken toe te staan. Daarbij gaat het in het bijzonder om twee momenteel beschikbare onderzoeksmethoden die kunnen worden toegepast zonder verdere schade aan de lijkwade toe te brengen. Een dergelijk onderzoek zou de kwestie voor eens en altijd kunnen beslechten. De betekenis daarvan zou immens zijn voor een verdeelde wereld die wordt gekenmerkt door concurrerende wereldbeelden. Het zou kunnen dienen als een definitief teken van de wederkomst van Jezus aan het einde van het tijdperk, zoals in het oudtestamentische boek Daniël werd geprofeteerd door De Man Gekleed in Linnen.

STURP (Shroud of Turin Research Project)

Omdat de vraag naar de authenticiteit nog altijd onbeantwoord was, voerde het Shroud of Turin Research Project (STURP) in oktober 1978 een diepgaand wetenschappelijk onderzoek uit naar de Lijkwade van Turijn. Daarbij werd gebruikgemaakt van instrumenten en apparatuur die destijds tot de meest geavanceerde ter wereld behoorden. De leden van het onderzoeksteam werden uitsluitend geselecteerd op basis van hun deskundigheid en niet vanwege hun religieuze overtuiging of geloof. Het doel van het onderzoek was vast te stellen hoe de afbeelding op de lijkwade was ontstaan. De belangrijkste bevindingen van het team, zoals vastgelegd in het definitieve STURP-rapport uit 1981, luidden dat de afbeelding op de lijkwade die is van een werkelijk gegeselde en gekruisigde man in een toestand van rigor mortis, waarbij in zowel de voor- als achterzijde van de afbeelding unieke driedimensionale informatie is vastgelegd. Het rapport voegde daaraan toe dat geen enkele bekende fysische, chemische, medische of biologische methode de vorming van de afbeelding afdoende kon verklaren. Microscopisch-chemisch onderzoek van de fibrillen van het linnen leverde bovendien geen bewijs op voor pigmenten, verfstoffen, kleurstoffen of andere verkleuringen die erop zouden kunnen wijzen dat de lijkwade een kunstwerk was.

Radiokoolstofdatering die in 1988 werd uitgevoerd, leverde echter als resultaat op dat de lijkwade met een betrouwbaarheid van 95 procent uit de periode tussen 1260 en 1390 na Christus zou stammen. De resultaten werden met veel publiciteit over de gehele wereld verspreid en de lijkwade werd uitgeroepen tot een ingenieuze vervalsing uit de veertiende eeuw. Dit gebeurde ondanks de eerdere conclusies van STURP en ondanks redelijke twijfels over de vraag of de monsters die voor de datering uit de lijkwade waren geknipt daadwerkelijk representatief waren voor het oorspronkelijke linnen. Het is mogelijk dat dit gedeelte was verontreinigd of deel uitmaakte van een gerepareerd gebied, waarbij andere materialen waren gebruikt om een beschadigd deel aan de rand van het doek opnieuw te weven. Het is bekend dat dergelijke reparaties hebben plaatsgevonden, met name nadat de lijkwade door brand was beschadigd.

Deze kwesties staan centraal in de controverse die tot op de dag van vandaag voortduurt: welk bewijs hebben wij voor de opstanding van Jezus Christus, de gebeurtenis die de kern vormt van het christelijk geloof?

Sinds de radiokoolstofdatering van 1988 hebben wetenschap en onderzoek niet stilgestaan. Wetenschappelijke resultaten zijn opnieuw onderzocht, nieuwe informatie is aan het licht gekomen en nieuwe inzichten in de vroege geschiedenis van de christelijke kerk kunnen van betekenis zijn voor de vragen die voor ons liggen. Met deze ontwikkelingen in gedachten is een nieuwe beoordeling van de authenticiteit van de lijkwade mogelijk geworden. Om de voortdurende impasse te doorbreken, heb ik daarom gezocht naar een manier om het meest recente bewijs te presenteren. In plaats van een traditionele schriftelijke uiteenzetting heb ik mij voorgesteld dat de School of Law van de vooraanstaande University of California, Los Angeles, een voorstel aan haar bestuur heeft voorgelegd om de kwestie in de openbaarheid te brengen. (De University of California, Los Angeles, een van de meest vooraanstaande openbare onderzoeksuniversiteiten van de Verenigde Staten, staat bekend om haar fraaie architectuur en haar campus in een aantrekkelijke omgeving – met ideale faciliteiten voor een dergelijk project.) In het voorstel werd het bestuur opgeroepen een openbaar fictief proces op de campus te organiseren, waarin Geoffroi de Charny wordt beschuldigd van óf moord – aangezien de lijkwade op enig moment daadwerkelijk een lichaam heeft omhuld – óf fraude, vanwege de wijze waarop de ridder de lijkwade in bezit zou hebben gekregen. De aanbeveling werd (uiteraard) aanvaard als onderdeel van het academische jaar 2024.

Wat volgt is het verslag van dit fictieve proefproces, waarin deskundige getuigen van zowel de aanklager als de verdediging worden ondervraagd en aan een kruisverhoor worden onderworpen om het aanzienlijke nieuwe bewijsmateriaal uit recente onderzoeken te belichten. Dit bewijs wordt tijdens een gerechtelijke procedure gepresenteerd en getoetst voor een jury van twaalf personen, terwijl aanklager en verdediging door middel van hun vragen op zoek gaan naar de waarheid. Hoewel de betrokken personages fictief zijn (iedere gelijkenis met werkelijk bestaande personen berust volledig op toeval), is het bewijs dat zij presenteren en bespreken werkelijk bestaand en kunnen de conclusies die daaruit worden getrokken als valide worden beschouwd …